Tussen Bergen op Zoom en Roosendaal ligt een bijzonder kasteel: het Kasteel van Wouw. Hier ligt een halfverhard pad naar een kasteelruïne, waarna het pad over gaat in gras. Tijdens ons bezoek was dit gras stevig genoeg voor een rolstoel. Dat een groot deel van deze route over gras gaat is goed te begrijpen: binnen het terrein van het kasteel mag namelijk niet zomaar worden gegraven omdat het terrein een beschermd archeologisch Rijksmonument is. Binnen de wallen van het kasteel zijn ook veel kleine hoogteverschillen met hellingen. Vanwege het gras en deze kleine hellingen adviseren we wel om een begeleider mee te nemen.

Let op: wij bezochten het Kasteel van Wouw toen er zichtbaar recent was gemaaid op een redelijk droge dag. We weten niet hoe vaak er gemaaid zal worden. Het gras kan dus mogelijk een stuk hoger staan op delen van deze route. Enige terreinvaardigheid is daarom waarschijnlijk handig.

Je komt het kasteel binnen via de brug over de brede gracht die rond het kasteel ligt. Al tijdens de bouw van het laatste kasteel tussen 1492 en 1504 was er sprake van een brug op deze plek. De brug die er vroeger was ging over een diepe gracht, de brug die tegenwoordig bij het kasteel ligt is in 2022 gebouwd en is een moderne variant van de brug die in 1579 door Hans Bol werd getekend. De pijlers van de oude brug kun je nog zien onder de nieuwe brug.

Hoewel het kasteel tussen 1492 en 1504 werd gebouwd was er voor die tijd waarschijnlijk ook al een verdedigingswerk op deze plek te vinden. Bij archeologisch onderzoek werd een stammencirkel ontdekt. Het hout werd onderzocht en de gebruikte bomen zouden tussen 1016 en 1155 gekapt moeten zijn. De eerste stenen burcht is tussen 1250 en 1300 gebouwd. In de 13e eeuw werd er een vierkante woontoren gebouwd bij het kasteel. Wanneer er gevaar dreigde kon men zich in deze sterke stenen toren verschuilen en een eventuele aanval afslaan. Ook zie je in het kasteel de resten van een ronde toren. Waarschijnlijk werd deze toren in 1389 gebouwd. Hoewel de toren onderaan rond was, was deze bovenaan achthoekig van vorm.

Bij veel kastelen is een waterput te vinden. Het Kasteel van Wouw heeft twee waterputten: één put in het deel tussen de beide grachten in en één put in het binnenste deel van het kasteel. De eerste put was waarschijnlijk bedoeld als watervoorziening voor de gebouwen in de voorburcht. Deze put is in de 15e eeuw gebouwd, werd in 2018 gevonden bij opgravingen en werd in 2021 gerestaureerd. De tweede put was bedoeld om de woontoren van water te voorzien.

Wanneer het pad langs de slotgracht toegankelijk is zie je daar de resten van de hoektorens die het kasteel ooit beschermden. Het deel van deze ronde torens dat in het water van de slotgracht stond, was gemaakt van natuursteen. Alles boven het water werd met bakstenen gebouwd. Van een van de torens is bekend dat deze tussen 1492 en 1504 werd gebouwd.

Ondanks het grote formaat van het kasteel is er van het kasteel tegenwoordig bijna niets meer over. In 1605 werd besloten het kasteel te slopen. Dat ging niet in één keer maar heel geleidelijk. Eerst werden de aarden wallen weggehaald en de grachten opgevuld. De gebouwen raakten in verval en uiteindelijk werd in 1911 het laatste gebouw gesloopt. Wat er nog over was werd in 1934 vlak gemaakt en de kronkelende beek werd rechtgetrokken om het land geschikt te maken voor landbouw.

In 1992 kocht de gemeente Wouw het terrein. Toen in 2006 door twee vrijwilligers onderzoek werd gedaan naar het oude kasteel kwam er meer aandacht voor deze bijzondere plek. Er werd onderzoek gedaan op locatie en in de archieven. In 2011 werd Stichting Kasteel van Wouw opgericht door een groep vrijwilligers. tussen 2015 en 1018 volgden uitgebreidere archeologische onderzoeken en zo kon in 2021 gestart worden met het opnieuw zichtbaar maken van het kasteel, waarbij veel aandacht was voor het beschermen van de archeologische waarde van het kasteel. De slotgrachten werden uitgegraven en de wallen kwamen terug.

Tegenwoordig hebben de grachten van het kasteel weer een functie: wanneer er te veel water in het gebied is kan het waterschap Brabantse Delta via een stuw water naar de slotgrachten leiden. Zo krijgt het water de ruimte en ontstaat er geen overlast. In de droge periodes zijn de grachten dan een waterbuffer voor de omgeving. Zo is uiteindelijk een combinatie ontstaan van waterbeheer, cultuurwaarde, archeologische waarde en recreatie. Het maakt het Kasteel van Wouw een bijzondere plek om eens te bezoeken.